Wielu rodziców, obserwując nadaktywność swojej pociechy, zadaje sobie pytanie: czy to po prostu rozpierająca energia, czy może już adhd u dzieci czy autyzm?
W naszej klinice mogą Państwo skorzystać z usług doświadczonego psychiatry i psychologa. Zapraszamy do kontaktu z naszą placówką. Wspólnie opracujemy drogę ku zdrowiu psychicznemu!
Jak odróżnić ADHD od „żywiołowego charakteru” i braku dyscypliny?
Granica między temperamentem a zaburzeniem neurorozwojowym nie przebiega wcale tak wyraźnie, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Kluczowym wyróżnikiem jest tutaj stopień dysfunkcji oraz sztywność prezentowanych wzorców zachowań. Dziecko z „żywiołowym charakterem” potrafi wyciszyć się w sytuacjach, które tego wymagają, np. w kościele czy w kinie, natomiast maluch z ADHD ma fizyczną trudność z kontrolowaniem impulsów, niezależnie od otoczenia i obowiązujących zasad.
Powszechnie panujący mit, jakoby ADHD było wynikiem błędów wychowawczych lub braku dyscypliny, jest niezwykle krzywdzący zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców. Diagnoza kliniczna opiera się na obserwacji deficytów uwagi, nadruchliwości i impulsywności, które utrzymują się przez co najmniej sześć miesięcy i znacząco utrudniają funkcjonowanie w szkole oraz w domu. Warto pamiętać, że psycholog oraz psychiatra to specjaliści, którzy patrzą na dziecko całościowo, oceniając nie tylko jego temperament, ale przede wszystkim biochemiczne uwarunkowania pracy mózgu.
Jakie są wczesne sygnały spektrum autyzmu u niemowląt i dwulatków?
Rozpoznanie pierwszych symptomów neuroróżnorodności u najmłodszych dzieci bywa wyzwaniem, gdyż rozwój każdego malucha przebiega w indywidualnym tempie. Istnieją jednak konkretne zachowania w sferze komunikacji i interakcji społecznych, które powinny skłonić rodziców do zachowania większej czujności i ewentualnego kontaktu ze specjalistą zajmującym się tematem, jakim jest autyzm u dzieci.
Zwrócenie uwagi na poniższe sygnały alarmowe pozwala na znacznie szybsze wdrożenie odpowiednich działań terapeutycznych, co ma kluczowe znaczenie dla przyszłego rozwoju malucha:
– Brak reakcji na własne imię po ukończeniu 12. miesiąca życia, mimo prawidłowego słuchu.
– Unikanie kontaktu wzrokowego lub rzadkie nawiązywanie go podczas wspólnej zabawy czy karmienia.
– Brak gestu wskazywania palcem w celu pokazania czegoś interesującego (np. „zobacz, piesek”).
– Układanie zabawek w równe szeregi lub obsesyjne kręcenie kółkami autka zamiast zabawy symbolicznej.
– Silny opór i lęk przed zmianami w codziennej rutynie lub nietypowe reakcje na bodźce sensoryczne (np. płacz przy dźwięku miksera).
Szybkie zauważenie tych cech pozwala na efektywne leczenie autyzmu u dzieci, które wczesnym etapie opiera się głównie na stymulacji rozwoju i nauce komunikacji.
Czy moje dziecko może mieć jednocześnie ADHD i autyzm?
Współwystępowanie tych dwóch stanów, często określane nieformalnie jako „AuDHD”, jest w praktyce klinicznej zjawiskiem bardzo częstym, choć przez lata uważano, że te diagnozy wzajemnie się wykluczają. Lekarze z naszej kliniki AMICA Mentis w Sochaczewie podkreślają, że dzieci z podwójną diagnozą zmagają się z unikalnym zestawem wyzwań – z jednej strony odczuwają potrzebę stymulacji i ruchu (charakterystyczną dla ADHD), a z drugiej potrzebują sztywnej rutyny i przewidywalności (typową dla spektrum autyzmu). Taka sytuacja wymaga niezwykle precyzyjnego podejścia terapeutycznego, ponieważ pomoc psychiatryczna musi być tutaj skrojona na miarę, aby nie pogłębiać lęku dziecka przy jednoczesnym wspieraniu jego koncentracji. Odpowiednio zaplanowane leczenie adhd u dzieci współwystępującego z autyzmem pozwala na znaczną poprawę jakości życia całej rodziny, łagodząc napięcia wynikające z przebodźcowania i impulsywności. Równolegle prowadzone leczenie autyzmu u dzieci skupia się wtedy na treningu umiejętności społecznych, co stanowi solidny fundament pod edukację szkolną.
Dlaczego autyzm i ADHD u dziewczynek są tak rzadko diagnozowane?
Przez dziesięciolecia wzorce diagnostyczne były tworzone głównie w oparciu o obserwacje chłopców, co doprowadziło do ogromnych luk w rozpoznawaniu neuroróżnorodności u dziewcząt. Dziewczynki znacznie częściej stosują tzw. „maskowanie” – instynktownie naśladują zachowania społeczne rówieśników, aby ukryć swoje trudności, co jest dla nich ogromnym obciążeniem emocjonalnym. W ich przypadku adhd u dzieci rzadziej objawia się bieganiem po klasie, a częściej „bujaniem w obłokach”, nadmierną gadatliwością lub wewnętrznym niepokojem. Podobnie autyzm u dzieci u dziewcząt może manifestować się poprzez fiksację na tematach akceptowanych społecznie (np. konie, zwierzęta, literatura), co bywa mylnie interpretowane jako zwykła pasja, a nie objaw spektrum.
Jak odróżnić problemy z koncentracją od ADHD?
Każde dziecko miewa gorsze dni, w których nie potrafi skupić się na lekcjach, jednak w przypadku zaburzeń neurorozwojowych problem ten ma charakter chroniczny. Chwilowe trudności z uwagą mogą wynikać z niedosypiania, stresu w rodzinie, a nawet niedoborów żywieniowych, podczas gdy leczenie adhd u dzieci jest konieczne wtedy, gdy deficyty koncentracji wynikają z odmiennej budowy kory przedczołowej mózgu. Dziecko z ADHD nie „nie chce” się skupić – ono fizycznie nie potrafi przefiltrować bodźców docierających z otoczenia, co sprawia, że szum wentylatora jest dla niego tak samo ważny jak głos nauczyciela.
Do jakiego lekarza udać się najpierw z podejrzeniem autyzmu lub ADHD?
Proces diagnostyczny najlepiej rozpocząć od wizyty u specjalisty, którym jest psycholog dziecięcy, posiadający uprawnienia do przeprowadzania standaryzowanych testów (takich jak ADOS-2 czy skale Connersa). To on zbiera szczegółowy wywiad od rodziców i nauczycieli, tworząc profil mocnych i słabych stron pacjenta. Następnie konieczny jest psychiatra dziecięcy, który jako lekarz dokonuje ostatecznego rozpoznania medycznego i decyduje o ewentualnym wsparciu farmakologicznym. Każda nowoczesna klinika psychiatryczna powinna oferować współpracę obu tych ekspertów, aby diagnoza była rzetelna i wielowymiarowa. Wczesna i profesjonalna pomoc psychiatryczna pozwala uniknąć wtórnych problemów, takich jak depresja czy niska samoocena, które często pojawiają się u dzieci niezdiagnozowanych.
Jak psycholog i psychiatra mogą pomóc?
Kompleksowe podejście do młodego pacjenta to jedyna droga do sukcesu w terapii.
Pprogramy wsparcia oparte na najnowszej wiedzy medycznej obejmują:
– Treningi Umiejętności Społecznych (TUS), niezwykle ważne, jeśli chodzi o skuteczne leczenie autyzmu u dzieci.
– Psychoedukacja dla rodziców, która uczy, jak modyfikować otoczenie dziecka, by wspierać jego mocne strony.
– Terapia poznawczo-behawioralna, pomagająca wypracować techniki radzenia sobie z impulsywnością i brakiem skupienia.